حسين مير حيدر

10

معارف گياهى ( فارسى )

و زخم معده اثر رضايت‌بخش داشته است و عوارض جانبى آن كمى پس از قطع خوردن دارو رفع شده است [ لى يه ] . ريشهء شيرين‌بيان ضد سم قوى در موارد مسموميتهاى حاصله از تاتورهء درختى است [ هاو - و ديگران ] . ژاپنىها به منظور بررسى تأثير مصرف داروى طبيعى خام به صورت گياه در مقايسه با مواد عامل شيميايى شيرين‌بيان كه در آزمايشگاه ساخته شده باشد ، آزمايشهايى را انجام داده و به اين نتيجه رسيده‌اند كه به كار بردن تركيب مخلوطى از هر سه مواد عامل گليسيريزين ، گليسيرتين « 1 » و گلوكورونيك‌اسيد « 2 » از نظر رفع ناراحتىهاى پوستى و جلدى روى پوست حيوانات بيمارى كه اختلالات كبدى داشته‌اند خيلى مؤثرتر از اين بوده كه هريك از سه مادهء فوق جداگانه بتنهايى و يا مخلوطى از دو تاى آنها خورده شود [ ايتو - كيريتا كورود * * * ] . در تحقيق ديگرى [ ايتو اينابا * ] دريافتند كه اگر عصارهء آبى شيرين‌بيان روى برخى التهابها و تاولهاى پوستى ريخته و ماليده شود ، اثرى شبيه كورتيزون « 3 » يا شبيه ACTH دارد با اين تفاوت كه سميت آن كمتر از كورتيزون و ACTH است . توضيح : ACTH يا Ad enocorticotropic hormone يك نوع هورمون است كه پوست غدهء آدرنال را تحريك مىكند . در هندوچين معمولا گرد مغز ريشهء شيرين‌بيان را به عنوان ملين ، مدر و معرق مصرف مىكنند [ چوين ] . در اندونزى ريشه را مىجوند تا التهاب و زخم دهان را رفع كند [ هين ] . در هندوستان از ريشهء شيرين‌بيان به عنوان تونيك ، ملين و براى رفع ناراحتىهاى مجارى ادرار ، سرفه ، زخم و ورم گلو و گزيدگى عقرب استفاده مىشود [ G . I . M . P ] . خواص كاربرد شيرين‌بيان كه در كتب طب سنتى ايران آمده است : ريشهء شيرين‌بيان يا اصل السوس براى متعادل كردن غلظت اخلاط و تسكين تشنگى و رفع التهاب معده مفيد است . پوست ريشهء آن بايد گرفته شود و مغز آن را در طول شكاف داده و قطعه‌قطعه نموده خيساندهء آن را مصرف كنند . مصرف محلول حاصل از خيساندن شيرين‌بيان تا 20 گرم براى نرم كردن سينه ، رفع خشونت حلق و

--> ( 1 ) . Glycyrrhetin ( 2 ) . Glucuronic acid ( 3 ) . Cortisone